Özet
KIRIM TATAR TÜRKÇESİNİN SÖZLÜKLERİ ÜZERİNE
Kırım Tatar Türkçesi, Türk lehçelerinin Kıpçak grubu Karadeniz-Hazar bölgesi içerisinde yer almaktadır. Kırım, Özbekistan, Romanya, Bulgaristan, Türkiye ve dünyanın çeşitli bölgelerinde konuşulmaktır. Bu çalışmada, Kırım Tatar Türkçesinin sözlükleri geçmişten günümüze ayrıntılı biçimde ele alınmaya çalışılmıştır. Sözlükçülük, Kırım Tatarca çalışmalar içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Codex Cumanicus, ilk Kırım Tatarca sözlük olarak kabul edilmektedir. Daha sonra Memlûk Kıpçakçasına ait Kitâbü’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk ve Ed-Dürretü’l-Mudia fi’l-Lugati’t-Türkiyye ve Hollandalı Nikolas Vitsen’in KırımTatarca-Hollandaca Sözlük’ü en eski Kırım Tatarca sözlükler arasında sayılmaktadır. 19. yüzyıla gelindiğinde Kırım Tatar sözlükçülüğü özellikle Kırım-Hoca’nın, Lazarev’in, Bodaninski’nin Rusçaya yönelik iki dilli sözlükleri, P. İ. Köppen, V. H. Kondaraki, L. Budagov’un çalışmaları ile çok daha kapsamlı ve nitelikli hâle gelmiştir. Böylece 19. yüzyılda gelişmeye başlayan Kırım Tatar sözlük yazarlığına 20. yüzyılda G. G. Moskviç, Osman Zaatov, Bilal Terlekçi gibi yazarlar geniş katkılar yapmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kırım Tatar Türkçesi, Kırım Tatar sözlükçülüğü, Kırım Tatar sözlükleri, sözlük bilimi, söz varlığı.