Özet
MUTFAKTAN SANATA: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE ALKOLSÜZ İÇECEKLER-II
Türk mutfağı üzerine yapılan çalışmalarda, mutfak kültürümüzün önemli yazılı kaynaklarından biri olmasına rağmen genelde edebî eserlerden, özelde ise klasik Türk şiirinden yeterince yararlanılmadığını ilgili diğer çalışmalarımızda da belirtmiştik. Amacı ve kapsamı gereği sadece alkolsüz içeceklerle sınırlandırılan makaleler serisinin ikincisinde, şerbet ve çeşitlerinin yanı sıra, şıra ve turşu suyunun klasik Türk şiirinde nasıl yer aldığı, şâirlerin sâhip oldukları olağanüstü yetenek, hayâl ve gözlem gücü sâyesinde bu unsurları ne şekilde ele aldıkları üzerinde durulmuştur. Bu makalede de şâirlerin bu içeceklere atfettikleri sembolik anlamları, çoğunlukla kavuşma ve ayrılık odaklı şekillenen duygu ve düşüncelerini, bilhassa aşk, âşık, sevgili ve rakip kavram veya mazmunları çerçevesinde, aynı zamanda estetik planda nasıl ifade ettikleri üzerinde durulmuştur. Bir başka deyişle şâirlerin, aslında sanatlarını icrâ ederken ilgili tüm sosyal-kültürel unsurlarda olduğu gibi, incelenen alkolsüz içecekleri de birer vâsıta olarak nasıl kullandıkları incelenmeye çalışılmıştır.
Klasik Türk şiirinde alkolsüz içecek olarak bilhassa şerbet çeşitlerine dâir örneklerin hayli fazla olduğu belirlenmiştir. Şâirler, örneğin vişne şerbetinden bahsederken onu gerek renk, gerekse tat benzerliğinden hareketle sevgilinin dudağıyla ilişkilendirmiş, ayrıca şarap içmeye tövbe edildiğinde veya şarap tükendiğinde içilmesinden ve fıçılarda saklanmasından bahsetmişlerdir.
Klasik Türk şiirinin, mutfak kültürümüzün bir bütün olarak belirlenmesinde hayli önemli bir rolü ve yeri olduğu, alkolsüz içeceklerle ilgili örnekler incelendiğinde bir kez daha görülecektir. Temel amaçlarından biri şiir sanatı ile mutfak kültürü arasındaki köprünün aynı zamanda alkolsüz içecekler üzerinden kurulduğunu göstermeye çalışmak olan çalışmamızın ikinci kısmını oluşturan bu makalemizle de aynı zamanda, günümüzde market raflarını süsleyen ancak sağlığımızı tehdit eden gazlı içecekler yerine hem içeni ferahlatan, hem enerji veren, hem de sağlığı korumada yardımcı olan geleneksel içeceklerimizin, bilhassa zengin çeşitleriyle şerbetlerimizin, değer ve önemine dikkat çekilmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Türk mutfak kültürü, klasik Türk şiiri, alkolsüz içecekler, şerbet, şıra, turşu suyu.