Özet
PERİDE CELÂL’İN GECENİN UCUNDA ROMANINDA BİREY VE TOPLUM ÇATIŞMASI
Sosyal ve siyasî değişimler, toplumun geleneklerinin, beklentilerinin, değer yargılarının dönüşümünü de beraberinde getirir. Bu değişim sürecinde insan, geçmişinden taşıdığı değerlerle mevcut zamanın dayattığı normlar arasında denge kurma çabasına girer. Bireyin kimlik kazanımında belirleyici olan en önemli unsurlardan biri farklı durumlar karşısında kendi içerisinde tutarlı bir tavır sergilemeyi bilmesidir. Bu tutarlılığı sağlayabilen birey geçmişle olan bağını koruyabilmekte ve sürekli değişen topluma uyum sağlayabilmektedir. Böylelikle köklerinden tamamen sıyrılmadan kimliğini yeniden inşa edebilir. Aksi takdirde toplumsal beklentileri ve kişisel arzuları arasında sıkışır ve yaşam dengesini kurmakta güçlük çeker. Modernleşme süreciyle birlikte insanın sosyal konumu, yaşam tarzı, tercihleri ve değer yargıları gibi dinamikler bireyin kimlik arayışına yeni boyutlar kazandırmıştır. Bu bağlamda Cumhuriyet dönemi Türk yazınında sosyal değişimi yansıtan pek çok esere rastlamak mümkündür. Kadın ve kadın sorunlarına yönelik eserleriyle dikkati çeken Peride Celâl, özellikle 1950’lerden itibaren kaleme aldığı romanlarında bireyin kamusal yaşamdaki sorunlarına, iç gerilimlerine ve dış çatışmalarına izleksel kurgusunda yer veren isimler arasındadır. Yazarın Gecenin Ucunda romanında karakterize ettiği Macide, dönemin kültürel dönüşümüyle yüzleşen ve yaşanan sosyal değişim karşısında çatışma içine düşen kurmaca bir bireydir. Bu çalışmada Macide karakteri merkeze alınarak soyut bireyin sosyal değişim sürecinde yaşadığı iç ve dış çatışma unsurları, eserin yazıldığı dönemin tarihî ve kültürel atmosferi çerçevesinde incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Gecenin Ucunda, Peride Celâl, toplum, birey, çatışma