TARAMA SÖZLÜĞÜ-TÜRKÇE SÖZLÜK SÖZ VARLIĞI KARŞILAŞTIRMASI: SIFATLAR
(COMPARISON OF THE LEXICAL ITEMS IN THE SCANNING DICTIONARY OF TURKISH - TURKISH DICTIONARY: ADJECTIVES
)
|
Yazar
|
:
Dr. Öğr. Üyesi Serkan CİHAN
|
|
|
Türü |
:
Telif
|
|
Baskı Yılı |
:
13
|
|
Sayı |
:
43
|
|
Sayfa |
:
198-210
|
Özet
13. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Türkiye Türkçesiyle kaleme alınmış eserlerden derlenen ve kelimeleri tanıklarıyla birlikte aktaran Tarama Sözlüğü, tarihsel bir sözlüktür. 1935-1977 yılları arasında iki ayrı dizi hâlinde yayımlanan bu çalışma, toplam 12 ciltten oluşmaktadır. İlk aşamada, Ömer Asım Aksoy ve Dehri Dilçin’in öncülüğünde 1943-1957 yılları arasında 160 eser taranmış ve bu taramaların sonucunda dört ciltlik Tanıklarıyla Tarama Sözlüğü hazırlanmıştır. Ardından, 1963-1972 yılları arasında 67 eserin daha incelenmesiyle sözlüğün altı ciltlik devamı ortaya konmuştur. Bu ciltlere, 1974-1977 yılları arasında hazırlanan Ekler ve Dizin kısımları da eklenmiş ve eser son hâline kavuşmuştur. Zamanla Türkçe Sözlük’ün kapsamının genişlemesi, Tarama Sözlüğü’nde yer alan pek çok kelimenin de çıkarılmasını gerektirmiştir. Bu durum, Tarama Sözlüğü’nün yenilenmesi gereğini ortaya çıkarmıştır. Nitekim bugüne kadar yapılan çalışmalarda, yeni eserlerin söz varlığı doğrultusunda sözlüğe yeni kelimelerin eklenmesi gerektiği sıklıkla dile getirilmiştir. Bununla birlikte, tersine bir yaklaşımla, Türkçe Sözlük’te bulunan kimi kelimelerin Tarama Sözlüğü’nden çıkarılması gerekliliği de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu çalışma, söz konusu ihtiyaca katkı sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada yalnızca sıfatlar üzerinde durulmuş ve her iki sözlükte de aynı anlam ve yapıyla kullanılan toplam 164 madde belirlenmiştir. Bu sıfatlar, Tarama Sözlüğü ile Türkçe Sözlük’teki anlamları karşılaştırmalı olarak tablo hâlinde sunulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Tarama Sözlüğü, Türkçe Sözlük, sıfatlar, söz varlığı.
Abstract
The Dictionary of Texts (Tarama Sözlüğü) is a historical dictionary compiled from works written in Turkey Turkish between the 13th and 19th centuries, presenting words together with their attestations. Published in two series between 1935 and 1977, the work consists of a total of twelve volumes. In the first stage, under the leadership of Ömer Asım Aksoy and Dehri Dilçin, 160 works were examined between 1943 and 1957, resulting in the preparation of a four-volume Dictionary of Texts with Attestations (Tanıklarıyla Tarama Sözlüğü). In the following period, between 1963 and 1972, 67 additional works were scanned, and the dictionary was expanded into six more volumes. To these volumes, the Supplements and Index sections, prepared between 1974 and 1977, were added, giving the dictionary its final form. The primary principle taken into account in its compilation was to include Turkish words that are either no longer in use today or have undergone semantic or morphological changes. Over time, the expansion of the Turkish Dictionary's scope has necessitated the removal of many words from the Search Dictionary. Conversely, it should also be considered that certain words included in the Turkish Dictionary ought to be removed from Tarama Sözlüğü. The present study was prepared with the aim of contributing to this need. The study focused only on adjectives, and a total of 164 items that are used with the same meaning and structure in both dictionaries have been identified. These adjectives will be presented in tabular form together with their meanings as recorded in both Tarama Sözlüğü and the Turkish Dictionary.
Keywords
Tarama Sözlüğü, Türkçe Sözlük, adjectives, vocabulary.