KİTLE MANİPÜLASYONU BAKIMINDAN MÜZİK ve TÜRK MÜZİĞİ (Zeytinyağlı Yiyemem)
(MUSIC AND TURKISH MUSIC IN TERMS OF MASS MANIPULATION (I Can't Eat Olive Oil)
)
|
Yazar
|
:
Prof. Dr. Türker EROĞLU
, Öğr. Gör. Furkan Balategin EROĞLU
|
|
|
Türü |
:
Telif
|
|
Baskı Yılı |
:
14
|
|
Sayı |
:
45
|
|
Sayfa |
:
1-17
|
Özet
Bu çalışma; manipülasyon, kitle manipülasyonu ve müziğin bu süreçteki işlevini, Türk müziğinden seçilen örnekler üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Fairclough'un üç aşamalı söylem modeli ile müzik antropoloğu Alan P. Merriam'ın "müziğin on işlevi" yaklaşımı esas alınarak Eleştirel Söylem Analizi yordamıyla yürütülmüştür.
Manipülasyon; bireylerin algı ve davranışlarını fark ettirmeksizin değiştirmeyi hedefleyen aldatma temelli bir sosyal etki biçimidir. Kitle manipülasyonu ise toplumsal iradeyi yanıltma yoluyla yönlendiren ve nihayetinde bir "Zorla Kültürleme" sürecine dönüşen yapısal birolgudur. Müzik; iletişim, sembolik temsil ve toplumsal normları pekiştirme işlevleri sayesinde bu sürecin tarihsel olarak en etkin araçlarından biri olmuştur.
1950–1990 yılları arasında öne çıkan meyhane müziklerinin söylem analizi; bu şarkıların meyhaneyi ve içkiyi tüm sıkıntıların çözümü olarak sunan, bireyi kaderci bir edilgenliğe yönelten manipülatif bir söylem örüntüsü sergilediğini ortaya koymaktadır. "Zeytinyağlı Yiyemem" türküsünün ise Marshall Planı kapsamında sipariş üzerine üretildiği iddiası üzerine gidilmekte ve konu incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Manipülasyon, Kitle Manipülasyonu, Türk Müziği, Eleştirel Söylem Analizi, Zorla Kültürleme
Abstract
This study aims to examine manipulation, mass manipulation, and the role of music in these processes through selected examples from Turkish music. The research was conducted using Critical Discourse Analysis, drawing on Fairclough's three-dimensional discourse model and music anthropologist Alan P. Merriam's "ten functions of music" framework.
Manipulation is defined as a deception-based form of social influence that seeks to alter individuals' perceptions and behaviors without their awareness. Mass manipulation is a structural phenomenon that directs collective will through misinformation and distortion, ultimately transforming into a process of forced acculturation (transculturation). Music, through its functions of communication, symbolic representation, and reinforcement of social norms, has historically been one of the most effective instruments of this process.
Discourse analysis of tavern (meyhane) songs prominent between 1950 and 1990 reveals that these songs exhibit a manipulative discourse pattern presenting taverns and alcohol as the sole remedy for all hardships, steering individuals toward fatalistic passivity. The claim that the folk song "Zeytinyağlı Yiyemem" (I Cannot Eat Olive Oil) was commissioned under the Marshall Plan, however, cannot be substantiated; the song was collected in 1954 — after the Marshall Plan had ended — and its lyrics bear the hallmarks of an authentic folk narrative expressing a bride's longing for her homeland and her unfamiliarity with local customs in a new environment.
Keywords
Manipulation, Mass Manipulation, Turkish Music, Critical Discourse Analysis, Forced Acculturation